პარიზისა და ლონდონის ფსკერზე
„პარიზისა და ლონდონის ფსკერზე“ — ჯორჯ ორუელის მემუარი პარიზისა და ლონდონში სიღარიბეში ცხოვრების გამოცდილების შესახებ, გამოქვეყნდა 1933 წელს.
ციტატები
[რედაქტირება]- ნოდარ მანჩხაშვილის თარგმანი, ქარჩხაძის გამომცემლობა, 2021 წელი
- მეტისმეტად უცნაური ხალხი ცხოვრობდა ჩვენს სასტუმროში. პარიზის ჯურღმულები ასეთი ადამიანების შეკრების ადგილია, მარტოსული ადამიანებისა, რომლებმაც ცხოვრების გიჟურ მსვლელობას ვერ გაუძლეს და ხელი აიღეს ყველანაირ მცდელობაზე, ნორმალურებად დარჩენილიყვნენ. სიღარიბე მათ ქცევის მიღებული სტანდარტებისგან ათავისუფლებს, ზუსტად ისე, როგორც ფული ათავისუფლებს ადამიანს შრომისგან.
- თავი 1
- მე ჩვენი კვარტალის ბინადრების აღწერას ვცდილობ არა უბრალო ცნობისმოყვარეობის გამო, არამედ იმიტომ, რომ თითოეული მათგანი ამ ამბის ნაწილია. სიღარიბეა ის, რის შესახებაც ვწერ, სიღარიბეს კი პირველად სწორედ ამ ჯურღმულებში შევხვდი. ეს ჯურღმულები, აქაური სიბინძურითა და უცნაური ხალხით, პირველ რიგში სიღარიბის გაკვეთილი იყო ჩემთვის, შემდეგ კი ჩემი საკუთარი ცხოვრებისა და განცდების ფონად იქცა. სწორედ ამიტომ ვცდილობ, წარმოდგენა შეგიქმნათ, თუ როგორი იყო ცხოვრება ასეთ ადგილას.
- თავი1
- ოჰ, ეს სიღარიბე, სიდაბლე, ეს იმედგაცრუება ადამიანის ცხოვრებაში! რამეთუ სინამდვილეში — car en realite — რა არის სიყვარულის უზენაესი მომენტის ხანგრძლივობა? არაფერი, წამი, უფრო ნაკლებიც, ალბათ. ექსტაზის ერთი წამი და შემდეგ — მტვერი, ფერფლი, არაფერი.
- თავი 2
- უნდა ითქვას, რომ სიღარიბესთან პირველი შეხება საკმაოდ საინტერესოა. სიღარიბეზე ბევრი გიფიქრიათ, ესაა, რისიც მთელი ცხოვრება გეშინიათ, მთელი ცხოვრება ფიქრობთ, რომ ადრე თუ გვიან მოვა, ხოლო როცა მართლაც მოვა, აღმოჩნდება, რომ სინამდვილეში სრულიად სხვანაირია: თქვენ გეგონათ, რომ სიღარიბე მარტივია, სინამდვილეში კი ყველაფერი უკიდურესად ჩახლართულია. გეგონათ, რომ საშინელია, ის კი, უბრალოდ, მოსაწყენია. სამაგიეროდ, მალე აღმოაჩენთ, რომ ღარიბი ადამიანი საწყალია, საცოდავი, შენიშნავთ ცვლილებებს საკუთარ თავში, აღმოაჩენთ, რომ საშინლად ძუნწი ხდებით და წესიერებისა და პატიოსნების შენარჩუნებაც სულ უფრო გიჭირთ.
- თავი 3
- როცა სიღარიბეს უახლოვდები, ერთ ისეთ რამეს აღმოაჩენ, რაც სხვა აღმოჩენებს გადაწონის. აღმოაჩენ მოწყენილობას, ტყუილების გარდაუვალობასა და შიმშილობის დასაწყისს, მაგრამ ასევე აღმოაჩენ სიღარიბის ერთ საოცარ, შვების მომგვრელ თვისებას: მომავალი ქრება. გარკვეულწილად მართალია, რომ, რაც ნაკლები ფული გაქვს, მით ნაკლებს ღელავ. როცა ჯიბეში ასი ფრანკი გიდევს, გეშინია, პანიკის ზღვარზე ხარ. თუ სულ სამი ფრანკი გაქვს, თითქმის აღარაფერი გაღელვებს. სამი ფრანკი ხვლამდე დაგანაყრებს, ამაზე შორს კი ვეღარ ფიქრობ. კი ბატონო, მოწყენილი ხარ, სამაგიეროდ, არ გეშინია. თავში ზარმაცი ფიქრი ფუთფუთებს: „ხვალ-ზეგ ალბათ შიმშილი მომიწევს... რა საშინელებაა, არა?“ შემდეგ კი გონება სხვა საკითხებზე გადაერთვება. პურისა და მარგარინის დიეტას. უნდა ვაღიროთ, დამამშვიდებელი ეფექტი აქვს. და არის კიდევ ერთი გრძნობა, რომელიც ღარიბს ნუგეშად ევლინება. დარწმუნებული ვარ, ის ყველას აქვს გამოცდილი, ვისაც კი მძიმე ცხოვრება უნახავს. ესაა შვება, თითქმის სიამოვნება იმის გაცნობიერებისგან, რომ ახლა ნამდვილად ფსკერზე ხართ. რამდენჯერ გითქვამთ, რომ ერთხელაც იქნება და ფსკერზე დაეშვებით — და აი, ახლა აქა ხართ, ფსკერს მიაღწიეთ, და მაინც ისევ ორი ფეხზე დგახართ. ეს კი მართლაც ძალიან ამშვიდებს.
- თავი 3
- უცნაური იყო ამ ბინძურ სოროში ყოფნა და იმის ცოდნა, რომ მხოლოდ ერთი ორმაგი კარი გვაშორებდა სასადილო ოთახს, სადაც კლიენტები სადილობდნენ და ყველაფერი სასტუმროს ფუფუნებას უსვამდა ხაზს - გაქათქათებული სუფრები, ყვავილებიანი ლარნაკები, სარკეები, მოოქრული ლავგარდნები და კედლებზე დახატული ქერუბიმები; აქ კი, ორიოდე მეტრში, გულისამრევი სიბუნძირე.
- თავი 12
- თუმცა ასეთი დაბალი პოზიციის მიუხედავად, ჭურჭლის მრეცხავებსაც აქვთ პროფესიული სიამაყის გრძნობა. ეს მონის სიამაყეა, ადამიანისა, რომელიც ნებისმიერი მოცულობის სამუშაოს უდრტვინველად ასრულებს. იმის უნარი, რომ ხარივით ხანგრძლივად შრომა შეძლონ, ერთადერთი თვისებაა, რითაც შეუძლიათ თავი მოიწონონ. "Débrouillard" - ჭურჭლის ყველა მრეცხავს უნდა, რომ ამ სიტყვით მოიხსენიებდნენ. დებრუიარი არის კაცი, რომელიც ნებისმიერ დავალებას შეასრულებს, მაშინაც კი როცა ეს შეუძლებელია.
- თავი 14
- ჭუჭყი და სიბინძურე ჩვეულებრივი მოვლენაა სასტუმროებსა და რესტორნებში, რადგან საკვების ხარისხი მსხვერპლად ეწირება პუნქტუალობასა და გარეგნულ სილამაზეს. სასტუმროს თანამშრომელი იმდენად დაკავებულია საჭმლის მომზადებით, აღარც ახსოვს, ეს საჭმელი კლიენტმა რომ უნდა მიირთვას. ყოველი კერძი მათთვის მხოლოდ „შეკვეთაა“, ზუსტად ისე, როგორც კიბოთი დაავადებული ადამიანი ექიმისთვის — მხოლოდ ერთი კონკრეტული „შემთხვევა“... ჩვენს სასტუმროში სუფთად მხოლოდ იმ კერძებს ამზადებდნენ, თანამშრომლებისა და სასტუმროს მფლობელისთვის რომ იყო განკუთვნილი. ყველა თანამშრომელს ახსოვდა მთავარი დევიზი: „ასიამოვნე სასტუმროს მფლობელი, კლიენტები წყალსაც წაუღია!“
- თავი 14
- ორ კვირაში ისე მივეჩვიე ჭურჭლის მრეცხავის ცხოვრების რუტინას, რომ სხვანაირად ვეღარც წარმომედგინა. ეს იყო მარტივი, ერთფეროვანი ცხოვრება. უნდა ამდგარიყავი ექვსს რომ აკლდა თხუთმეტი წუთი, ამოგეცვა გაქონილი, გაუხეშებული ტანსაცმელი და, პირდაუბანელი, სწრაფად წასულიყავი სასტუმროსკენ, ახალგაღვიძებული კუნთების პროტესტის მიუხედავად. ჯერ კიდევ ბინდბუნდი იდგა, სინათლე მხოლოდ იმათ ფანჯრებში ჩანდა, ვინც ასევე სამსახურში წასასვლელად ემზადებოდა. ცა ლურჯ ბრტყელ კიდელს ჰგავდა, რომელზეც შავი ქაღალდისგან გამოჭრილი სახურავები მიემაგრებინათ. ზეზეურად მძინარე კაცები ქუჩებს სამმეტრიანი ცოცხებით გვიდნენ, უსახლკაროები ნაგვის ყუთებში იქექებოდნენ. მეტროს სადგურებში ჩამდინარე ხალხის ნაკადები მუშებისა და ახალგაზრდა ქალებისგან შედგებოდა, ცალ ხელში შოკოლადითა და მეორეში კრუასანით. მოგრიხინე ტრამვაებიც მუშებით იყო სავსე. უნდა ჩაგერბინა მეტროში, იდაყვებით მოგეპოვებინა შენი ადგილი - ხშირად ნამდვილი ხელჩართული ჩხუბებიც იმართებოდა, - უნდა მდგარიყავი ათობით სხვა, ერთმანეთზე მიკრულ მგზავრთან ერთად და გესუნთქა უახლოესი მეზობლის ამონასუნთქი, ნივრისა და მჟავე ღვინის სუნთა ნაზავი. შემდეგ უნდა ჩაგეყვინთა სასტუმროს სარდაფების ლაბირინთში, და დღის სინათლის არსებობა დაგევიწყებინა ორ საათამდე, როცა მზე აცხუნებს და ქალაქი სავსეა ადამიანებითა და მანქანებით.
- თავი 16
- ასეთი იყო ჭურჭლის მრეცხავის ცხოვრება და იმ პერიოდში ის სულაც არ მეჩვენებოდა ცუდი. თავს ღარიბად ვერ აღვიქვამდი, რადგან ბინის ქირას რომ გადავიხდიდი და საკვირაოდაც გადავდებდი ცოტაოდენ ფულს პროდუქტებისა და თამბაქოსთვის, კიდევ ოთხი ფრანკი მრჩებოდა სასმლისთვის, ოთხი ფრანკი კი დიდი ფული იყო. ზუსტად ვერც კი აღვწერ, მაგრამ ერთგვარი კმაყოფილების გრძნობა მქონდა, კმაყოფილებისა, რომელსაც, ალბათ, გრძნობს კარგად გამოკვებილი პირუტყვი, კმაყოფილება სიცოცხლით, რომელიც ასე გამარტივდა. რა შეიძლება იყოს ჭურჭლის მრეცხავის ცხოვრებაზე მარტივი? ეს ცხოვრება მხოლოდ სამსახურისა და ძილისგან შედგება, საერთოდ არ რჩება დრო ფიქრისა და გარე სამყაროს აღქმისთვის. მისი პარიზი ახლა მხოლოდ სასტუმრო, მეტრო, ორიოდე ბისტრო და ლოგინია. ... მისთვის რეალურია მხოლოდ მისი სამუშაო, სასმელი და ძილი. და ამ სამიდან ყველაზე მნიშვნელოვანი ძილია.
- თავი 16
- ერთ ღამეს ზუსტად ჩემი ფანჯრის წინ მკვლელობა მოხდა. შეშინებულმა ყვირილმა გამაღვიძა, ფანჯარასთან მივედი და გზაზე მწოლიარე კაცი დავინახე. ... ყველაზე შემაძრწუნებელი ისაა, რომ მკვლელობიდან სამ წუთში ისევ ლოგინში ვიწექი და მეძინა. და ასევე იყო მთელი ქუჩა. ჩვენ დავრწმუნდით, რომ კაცი მოკვდა, შემდეგ კი პირდაპირ ლოგინებს მივაშურეთ. ჩვენ მშრომელი ხალხი ვიყავით, რა აზრი ქონდა უძილობას მკვლელობის გამო?
- თავი 16
- პლონჟერი ერთ-ერთია თანამედროვე სამყაროში მცხოვრები მონებიდან. მისი შეცოდება არაა საჭირო, რადგან ის დაბალი კვალიფიკაციის სხვა თანამშრომლებზე უკეთ ცხოვრობს, თუმცა ნამდვილად არაა მონებზე უფრო თავისუფალი, რომელთაც ყიდულობდნენ და ყიდდნენ. მისი შრომა მონურ მორჩილებას მოითხოვს და სრულიად დაცლილია რაიმე სახის შემოქმედებისგან. მას ზუსტად იმდენს უხდიან, რომ შიმშილით არ მოკვდეს. თავისუფალი დრო მხოლოდ სამსახურიდან დათხოვნის შემდეგ აქვს. ცოლის მოყვანა არ შეუძლია, ხოლო თუ დაქორწინდა, მისი ცოლიც უნდა მუშაობდეს, თუ სასწაული არ მოხდა, ამ ცხოვრებიდან თავის დაღწევის შანსი არა აქვს, ციხეს თუ არ ჩავთვლით. დღეს პარიზში არიან უნივერსიტეტის დიპლომიანი ადამიანები, დღეში ათ ან თხუთმეტ საათს თეფშების რეცხვაში რომ ატარებენ. ვერავინ იტყვის, რომ ეს მათი სიზარმაცის ბრალია, რადგან პლონჟერი ზარმაცი ვერ იქნება. ისინი ჩაითრია რუტინამ, რომელიც ფიქრს შეუძლებელს ხდის, პლონჟერები რომ ფიქრობდნენ, დიდი ხნის წინათ ჩამოაყალიბებდნენ პროფკავშირს და გაფიცვას გამოაცხადებდნენ შრომის უკეთესი პირობების მოთხოვნით. თუმცა, არ ფიქრობენ, რადგან ამისთვის დრო არა აქვთ. ცხოვრებამ ისინი მონებად ჩამოაყალიბა.
- თავი 22
- რა თქმა უნდა, სასტუმროები და რესტორნენი უნდა არსებობდეს, მაგრამ სულაც არაა საჭირო, ამდენი ადამიანი ამისთვის მონურ ცხოვრებას ეწეოდეს. მათი შრომა სულაც არ არის არსებითად მნიშვნელოვანინ სასტუმროსთვის. სასტუმროსთვის მთავარია, ყველანაირი ხრიკებით კლიენტს ფუფუნება აჩვენოს. ეს კი, სინამდვილეში, იმას ნიშნავს, რომ პერსონალმა მეტი იშრომოს და კლიენტებმა მეტი გადაიხადონ. რეალური სარგებელი ამისგან მხოლოდ მესაკუთრეს აქვს, რომელიც შედეგად მდიდრულ ვილას ყიდულობს ზღვის პირას, პრესტიჟულ ადგილას. „მდიდრული“ სასტუმრო ის ადგილია, სადაც ასი ადამიანი წელებზე ფეხს იდგამს, რათა ორასმა სხვამ ძალიან ძვირი გადაიხადოს იმაში, რაც სინამდვილეში არც სჭირდებათ
- თავი 22
- კატონი ამბობდა, რომ მონა უნდა შრომობდეს ყოველთვის, როცა არ სძინავს. სულ ერთია, მისი შრომა საჭიროა თუ არა, მან უნდა იმუშაოს, რადგან შრომა თავისთავადაა კარგი — მონებისთვის მაინც. ეს მოსაზრება დღესაც ცოცხალია და სწორედ ისაა ამდენი უსარგებლო შრომის საფუძველი.
- თავი 22
- უსარგებლო შრომის შენარჩუნების ინსტიქტი, ძირისძირში, მხოლოდ და მხოლოდ ბრბოს შიშია. ბრბო აღიქმება, როგორც დაბალგანვითარებული ცხოველების ერთიანობა, რომლებიც საშიშები ხდებიან, როცა არ მუშაობენ. ამიტომ ჯობია, სულ ვამუშაოთ, რათა ფიქრის დრო არ დავუტოვოთ. მდიდარი ადამიანი სამუშაო პირობების გაუმჯობესებაზე მსჯელობისას დაახლოებით ასეთ რამეს ამბობს: — ჩვენ ვიცით, რომ სიღარიბე ცუდია. ზოგჯერ სინდისიც კი გვქენჯნის როცა მასზე ვფიქრობთ. თუმცა, არ გეგონოთ, რომ რამეს შევცვლით. ჩვენ გვეცოდება დაბალი ფენები, ისევე, როგორც გვეცოდება კატა, რომელსაც კანის დაავადება აქვს, მაგრამ ვერაფრით დავუშვებთ თქვენი ცხოვრების პირობების ვერანაირ გაუმჯობესებას. ჩვენი აზრით, ასეთ პირობებში ცხოვრება თქვენთვის გაცილებით უსაფრთხოა. არსებული მდგომარეობა ჩვენ გვაწყობს და არ ვაპირებთ რისკის გაწევას თქვენი გათავისუფლებისთვის, ან, თუნდაც, სამუშაო დღის მხოლოდ ერთი საათით შესამცირებლად. ასე რომ, ძვირფასო ძმებო, ჩვენ რომ იტალიაში ვიმოგზაუროთ, ამისთვის თქვენი ოფლის ღვრაა საჭირო, იმუშავეთ და ჯანდაბამდე გზა გქონიათ!
- თავი 22
- პლონჟერი მონაა, უსარგებლო მონა, რომელიც სულელურ და მეტწილად არააუცილებელ სამუშაოს ასრულებს. მას ხანგრძლივად ამუშავებენ, რადგან მიაჩნიათ, რომ სახიფათო გახდება, თუ ცოტა თავისუფალი დრო გამოუჩნდა. ის განათლებული ხალხი კი, ვინც მის მხარეს უნდა იყოს, ამ პროცესს მისაღებად მიიჩნევს, რადგან არაფერი იცის პლონჟერის შესახებ და, შესაბამისად, მისი ეშინია.
- თავი 22
- ისიც პირველად შევნიშნე, როგორც იცვლება ქალების დამოკიდებულება მამაკაცებისადმი ამ უკანასკნელთა ჩაცმულობის მიხედვით. ცუდად ჩაცმული კაცი რომ ჩაუვლით, აშკარად გამოხატული ზიზღით მიატრიალებენ თავს, თითქოს მკვდარი კატა დაინახესო. ჩაცმულობას უდიდესი ძალა აქვს. როცა მაწანწალის ტანსაცმლით დადიხარ, პირველ დღეს მაინც, ძნელია არ იფიქრო, რომ მართლაც დეგრადირებული ხარ. ასეთივე გრძნობა - ირაციონალური, მაგრამ ნამდვილი - ციხეში გატარებულ პირველ ღამეს გეუფლება.
- თავი 24
- ორი თუ სამი პენსიონერიც გვყავდა. მათ გაცნობამდე ვერც კი წარმოვიდგენდი, რომ ინგლისში არის ხალხი, ვისაც პენსიით გააქვს თავი, ხშირად კვირაში ათი შილინგით. სხვა რესურსი ამ მოხუცებს არ ჰქონდათ. ერთ მათგანს ლაპარაკი უყვარდა და ერთ-ერთი საუბრისას ვკითხე, როგორ ახერხებდა ასე ცხოვრებას. ... ჭამდა მხოლოდ მარგარინწასმულ პურს და ჩაის, კვირის ბოლოსკენ კი მხოლოდ პურით და ჩაით კმაყოფილდებოდა. ტანსაცმელს ალბათ საქველმოქმედო ორგანიზაციებიდან იღებდა. თვითონ კმაყოფილი იყო, ჭამაზე მეტად ლოგინსა და სითბოს აფასებდა. ჩემი აზრით, ცოტა უცნაურია, როცა შემოსავალი კვირაში ათი შილინგი გაქვს და ფულს გაპარსვაზე ხარჯავ.
- თავი 25
- თავშესაფარში იყო მხოლოდ სააბაზანო, ტუალეტი და გრძელ მწკრივად ჩალაგებული ქვის პატარა საკნები, ასე, ასამდე იქნებოდა. ქვისა და კირის ცივი, პირქუში სამყარო იყო, უსიცოცხლოდ სუფთა, საპნის, სადეზენფექციო ხსნარისა და ტუალეტის სუნით გაჟღენთილი ჰაერით. სიცივის, დამცირების და ციხის სურნელი.
- თავი 27
- უცნაურია, როგორ ვერ ამჩნევს ზოგჯერ ადამიანი გარემოს დეტალებს. ლონდონში ძალიან ბევრჯერ ვყოფილვარ, მაგრამ ამ დრომდე არ შემიმჩნევია მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცუდი მახასიათებელი - ფული თუ არ გაქვს, ვერსად დაჯდები. პარიზში, თუ უფულოდ ხარ და სკამსა და მერხს ვერ იპოვი, შეგიძლია გზაზე ან ტროტუარზე ჩამოჯდე. ღმერთმა იცის, რა მოჰყვება გზაზე დაჯდომას ლონდონში - სავარაუდოდ, ციხე.
- თავი 29
- აშკარა იყო, რომ საბოლოოდ მათხოვრობა და რომელიმე თავშესაფარში სიკვდილი ელოდა. ამის მიუხედავად, ვერც შიშს შეატყობდით, ვერც სინანულსა და საკუთარი თავისადმი სიბრალულს. სრულად ჰქონდა გააზრებული თავისი მდგომარეობა და საკუთარი ფილოსოფიაც კი ჩამოეყალიბებინა. როგორც ამბობდა, მათხოვრობა მისი შეცდომების შედეგი არ იყო, ამიტომაც ამის გამო თვითგვემას ან ნერვიულობას არ აპირებდა. ის საზოგადოების მტერი იყო და კანონსაც დაარღვევდა, თუ შესაძლებლობა მიეცემოდა. პრინციპულად უარს ამბობდა ფულის დაზოგვაზე. ზაფხულის განმავლობაში არაფერი დაუგროვებია, მთელ მოგებას სასმელზე ხარჯავდა, ქალები კი საერთოდ არ აინტერესებდა. თუ ზამთარში ფული არ ექნებოდა, მაშინ მასზე ზრუნვა საზოგადოების ვალდებულება გახდებოდა. მზად იყო, ესარგებლა საქველმოქმედო ორგანიზაციების დახმარებით, ოღონდ მხოლოდ მაშინ, თუ მისგან მადლიერებას არ მოელოდნენ. თავს არიდებდა რელიგიურ საქველმოქმედო ორგანიზაციებს, რადგან, მისი თქმით, ერთი ნაჭერი პურის გამო რელიგიური ჰიმნების სიმღერა არ შეეძლო. მის ღირსების კოდექსში კიდევ ბევრი მუხლი იყო. მაგალითად, კატეგორიულ უარს ამბობდა მიწიდან სიგარეტის ნამწვის აღებაზე, რაც არ უნდა ცუდ მდგომარეობაში ყოფილიყო. საკუთარ თავს სხვა მათხოვრებზე მაღლა აყენებდა, იმათზე მაღლა, ვისაც, მისი თქმით, წესიერი უმადურობის უნარიც კი არ ჰქონდა.
- თავი 30
- სიღატაკეს თავს არასდროს აჩაგვრინებდა. ცუდად ეცვა, ზოგჯერ სციოდა და შიოდა, მაგრამ სანამ შეძლო კითხვა, ფიქრი და მეტეორებზე დაკვირვება, ის, როგორც თვითონ ამბობდა, თავისუფალ ადამიანად რჩებოდა. ის კატეგორიული ათეისტი იყო და ერთგვარ სიამოვნებასაც იღებდა იმაზე ფიქრით, რომ კაცობრიობა თავისი ცხოვრების გაუმჯობესებას ვერ შეძლებს. როგორც ამბობდა, ზოგჯერ, სანაპიროზე ძილისას, მარსისა და იუპიტერის დანახვა ანუგეშებდა და იმაზე ფიქრი, რომ ალბათ იქაც იყვნენ უიღბლონი, მდინარის ნაპირზე რომ ათევენ ღამეს. ამასთან დაკავშირებით, საინტერესო თეორია ჰქონდა. ამ თეორიის თანახმად, დედამიწაზე ცხოვრება იმიტომაა ძნელი, რომ პლანეტაზე არსებობისთვის საჭირო აუცილებელი პირობები არა არის. მარსი, თავისი კლიმატითა და წყლის დეფიციტით, უფრო ღარიბი უნდა იყოს, იქ ცხოვრება კი — უფრო რთული. თუ დედამიწაზე ადამიანს ექვსი პენსის მოპარვისთვის ციხეში სვამენ, მარსზე ამისთვის ალბათ ცოცხლათ მოგხარშავენ. არ ვიცი, რატომ, მაგრამ ეს აზრი მას ამხნევებდა, ძალიან უჩვეულო ადამიანი იყო.
- თავი 30
- ჩვენ ვამბობთ, რომ მათხოვრები არ შრომობენ. დავფიქრდეთ, რა არის შრომა? გლეხი თოხით მიწას აფხვიერებს. ბუღალტერი რიცხვებს კრებს. მათხოვარი ქუჩაში დგას ნებისმიერ ამინდში, ავადდება ვენების ვარიკოზით, ქრონიკული ბრონქიტით და ა. შ. ეს ისეთივე შრომაა, როგორც ნებისმიერი სხვა. უსარგებლო შრომაა, რა თქმა უნდა, თუმცა, ბევრი სხვა საქმიანობაც არანაკლებ უსარგებლოა. ამასთან, მათხოვარი, როგორც სოციალური ჯგუფის წარმომადგენელი, გარკვეული თვალსაზრისით, სხვა ჯგუფებს სჯობნის კიდეც — პატიოსანია მედიკამენტების გამყიდველთა უმრავლესობასთან შედარებით, უფრო მორალურია, ვიდრე კვირის გაზეთის მფლობელი, უფრო თავაზიანი, ვიდრე მაღაზიის გამყიდველი — მოკლედ, პარაზიტია, მაგრამ სრულიად უვნებელი პარაზიტი. ის იშვიათად იღებს საზოგადოებისგან იმაზე მეტს, რაც არსებობისთვის სჭირდება, და ამის საზღაურს მუდმივი ტანჯვით იხდის. ჩემი აზრით, არ არსებობს არაფერი, რის მიხედვითაც მათხოვრები ადამიანთა ცალკე კლასს უნდა მივაკუთვნოთ და რაც დანარჩენ კაცობრიობას მათი დამცირებისა და ზიზღის მიზეზს აძლევს. თუ ასეა, ჩნდება კითხვა — რატომ გვეზიზღება მათხოვრები? დარწმუნებული ვარ, მიზეზი მათი დაბალი შემოსავალია. სინამდვილეში, არავის აინტერესებს, სასარგებლოა ვინმეს შრომა თუ უსარგებლო, პროდუქტიულია თუ პარაზიტული. მთავარი მოთხოვნა ისაა, რომ შრომა მომგებიანი იყოს. ამდენს ვლაპარაკობთ ენერგიის, ეფექტიანობის, სოციალური სერვისებისა და მსგავსი რამეების შესახებ, სინამდვილეში კი ამ ლაპარაკის ერთადერთი აზრია: „გააკეთე ფული, ლეგალურად და ძალიან ბევრი“. ფული გახდა ღირსებისა და პატივისცემის მთავარი საზომი. ამ თვალსაზრისით მათხოვრები სხვებს ჩამორჩებიან და სწორედ ამიტომ ითვლებიან გარიყულებად და უღირსებად. რომელიმე მათგანმა კვირაში ათი გირვანქაც რომ იშოვოს, მათხოვრობა მაშინვე რესპექტაბელურ პროფესიად გადაიქცევა. თუ რეალისტურად შევხედავთ, მათხოვარი ჩვეულებრივი ბიზნესმენია და შემოსავალს იღებს მისთვის ხელმისაწვდომი გზით, სხვა ბიზნესმენების მსგავსად. ის არ ყიდის თავის ღირსებას. მან, უბრალოდ, შეცდომა დაუშვა, როცა აირჩია პროფესია, რომლით გამდიდრებაც შეუძლებელია.
- თავი 31
- "სენდვიჩად" მუშაობა ნამდვილად არ იყო საშური საქმიანობა. "სენდვიჩს" დღეში სამ შილინგს უხდიან ათსაათიან სამუშაოში, არადა, ეს ძალიან მძიმე საქმეა, განსაკუთრებით, ქარიან ამინდში, როცა ვერსად შეეფარები, რადგან ინსპექტორი ხშირად მოდის შესამოწმებლად, როგორ მუშაობენ მისი დაქირავებული კაცები. ყველაზე ცუდი ისაა, რომ ამ ხალხს ერთი დღით ქირაობენ, მაქსიმუმ სამი დღით. ... ყველა "სენდვიჩი" ოცნებობს გამვლელებისთვის სარეკლამო ფურცლების დარიგებაზე, რისთვისაც დამქირავებლები იმდენივეს იხდიან, რამდენსაც "სენდვიჩობისთვის". როცა ვინმე გიახლოვდებათ და ასეთ ფურცელს გიწვდით, ქენით სიკეთე და გამოართვით, რადგან მას ერთი სული აქვს, ყველა ფურცელი დაარიგოს და მუშაობა მალე დაასრულოს.
- თავი 32
- ჩვენ ვცდებით, როცა ვფიქრობთ, რომ უმუშევარი მხოლოდ შემოსავლის დაკარგვის გამო წუხს. სინამდვილეში კი, გაუნათლებელ ადამიანს, რომელსაც შრომის ჩვევა ძვალ-რბილში აქვს გამჯდარი, ფულზე მეტად მუშაობა სჭირდება. განათლებულ ადამიანს შეუძლია კარგა ხანს აიტანოს უქმად ყოფნა, ღარიბისთვის კი ეს ნამდვილი ჯოჯოხეთია. პადისნაირი ადამიანისთვის, ვისაც დროის მოკვლის არანაირი საშუალება არა აქვს, უსაქმოდ ყოფნა ისეთივე უბედურებაა, როგორც ჯაჭვი ძაღლისთვის. სწორედ ამიტომ, სრული სისულელეა, სხვებზე მეტად გვეცოდებოდეს ისინი, ვინც "ცხოვრების ფსკერზე დაეშვა". სინამდვილეში, უნდა შევიცოდოთ ის, ვინც თავიდანვე ფსკერზე იყო და სიღარიბესთან გამკლავება ყოველგვარი განათელბისს გარეშე, სრულიად ურესურსოდ უწევს.
- თავი 32
- ამ სცენამ ძალიან დამაინტერესა. ის ძალიან განსხვავდებოდა მაწანწალების ჩვეული ქცევისგან - იმ მორჩილი მადლიერებისგან, რომლითაც ისინი ქველმოქმედებას იღებენ. ამის ახსნა, რა თქმა უნდა, შეიძლება იმით, რომ მრევლზე მეტნი ვიყავით და ამიტომ მათი არ გვეშინოდა. მას, ვინც ქველმოქმედების სიკეთეებით სარგებლობს, ყოველთვის სძულს თავისი კეთილისმყოფელი - ეს ადამიანის განუყოფელი თვისებაა, და როცა ზურგს ორმოცდაათი ან ანი მისნაირი უმაგრებს, ამ სიძულვილს აღარც მალავს.
- თავი 32
- აქ მთავრდება ჩემი ამბავი. საკმაოდ ტრივილური ამბავია და იმედს ვიტოვებ, რომ ისეთივე ინტერესით წაიკითხეთ, როგორც მოგზაურობის დღიურებს კითხულობენ ხოლმე... ამჟამად მაქვს გრძნობა, რომ სიღატაკის მხოლოდ მცირე ნაწილი დავინახე, თუმცა, მაინც შემიძლია ჩამოვთვალო, რაც მძიმე ცხოვრებამ მასწავლა: აღარასოდეს ვიფიქრებ მაწანწალებზე, როგორც გაიძვერა ლოთებზე, არასდროს მოვთხოვ მადლიერებას მათხოვარს, რომელსაც ერთ პენსს მივცემ, არც ის გამიკვირდება, თუ უმუშევარ ადამიანს სხეულში ენერგიის ნასახიც არ ექნება შერჩენილი, აღარასოდეს შევწირავ ფულს ხსნის არმიას, ყოველთვის გამოვართმევ ქუჩაში სარეკლამო ფურცლებს, და ვეღარასოდეს ვისიამოვნებ მდიდრულ რესტორანში სადილით. და ეს დასაწყისია.
- თავი 37