შოთა რუსთაველი

შოთა რუსთაველი, სერგო ქობულაძის მხატვრული წარმოდგენით, 1937

შოთა რუსთაველი - მე-12 საუკუნის დიდი ქართველი პოეტი და მოაზროვნე, ავტორი საქვეყნოდ ცნობილი პოემისა „ვეფხისტყაოსანი“. მსოფლიოს მრავალ ლიტერატურათმცოდნეთა მიერ მიიჩნევა შუასაუკუნეების მსოფლიო ლიტერატურის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს წარმომადგენლად.

ციტატები

• არ-დავიწყება მოყვრისა აროდეს გვიზამს ზიანსა.

ანდერძი ავთანდილისა როსტევან მეფის წინაშე, 798-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• ასი ათასსა აჯობებს, თუ გამორჩევით მქმნელია.

ტარიელისა და ავთანდილისაგან წასლვა ფრიდონისასა, 1392-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• ბოროტსა სძლია კეთილმან, — არსება მისი გრძელია!

წასლვა ავთანდილისა გულანშაროთ და ტარიელის შეყრა, 1361-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• გველსა ხვრელით ამოიყვანს ენა ტკბილად მოუბარი.

პოვნა ავთანდილისაგან დაბნედილის ტარიელისა, 901-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის.

დასაწყისი, მე-12 სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• დიდი ლხინია ჭირთა თქმა, თუ კაცსა მოუხდებოდეს.

ტარიელისაგან და ავთანდილისაგან ქვაბს მისლვა და ასმათის ნახვა, 924-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• ვა, სოფელო, რაშიგან ხარ, რას გვაბრუნებ, რა ზნე გჭირსა.
  ყოვლი შენი მონდობილი ნიადაგმცა ჩემებრ ტირსა!
  სად წაიყვან სადაურსა, სად აღუფხვრი სადით ძირსა?!
  მაგრა ღმერთი არ გასწირავს კაცსა, შენგან განაწირსა.

წასლვა ავთანდილისაგან ფრიდონისასა, 951-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• ვერ დაიჭირავს სიკვდილსა გზა ვიწრო, ვერცა კლდოვანი;
  მისგან ყოველი გასწორდეს, სუსტი და ძალგულოვანი;
  ბოლოდ შეყარნეს მიწამან ერთგან მოყმე და მხცოვანი.
  სჯობს სიცოცხლესა ნაძრახსა სიკვდილი სახელოვანი!

ანდერძი ავთანდილისა როსტევან მეფის წინაშე, მე-800 სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• ვინ მოყვარესა არ ეძებს, იგი თავისა მტერია.

წასლვა ავთანდილისაგან ტარიელის შეყრად მეორედ, 854-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• ზოგჯერ თქმა სჯობს არა-თქმასა, ზოგჯერ თქმითაც დაშავდების.

დათხოვნა ავთანდილისა როსტევან მეფესთანა. ვაზირის საუბარი, 751-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• თუ ლხინი გვინდა ღმრთისაგან, ჭირიცა შევიწყნაროთა.

ამბავი ავთანდილისა არაბეთს შექცევისა, 726-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• თუ ყვავი ვარდსა იშოვნის, თავი ბულბული ჰგონია.

ამბავი ნესტან-დარეჯანისა ქაჯთაგან შეპყრობისა. ფატმანისაგან მბობა ავთანდილთანა, 1254-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• თქმულა: „სიწყნარე გმობილი სჯობს სიჩქარესა ქებულსა!“

წასლვა ავთანდილისა გულანშაროთ და ტარიელის შეყრა, 1344-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• კოკასა შიგან რაცა სდგას, იგივე წარმოდინდების.

წიგნი ფატმანისა ავთანდილთანა სამიჯნურო, 1094-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადია.

ამბავი როსტევან არაბთა მეფისა, 39-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მაგრა თქმულა: „კარგის მქნელი კაცი ბოლოდ არ წახდების“.

სამთაგანვე ქვაბსა მისლვა და მუნით არაბეთს წასლვა, 1500-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მარგალიტი არვის მიჰხვდეს უსასყიდლოდ, უვაჭრელად.

თინათინისაგან ავთანდილის გაგზავნა მის ყმის საძებრად, 162-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მართლად იტყვის მოციქული: „შიში შეიქმს სიყვარულსა“.

წასლვა ავთანდილისაგან ნესტან დარეჯანის საძებრად და ქარავანთა შეყრა, 1045-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მას მკურნალმან რაგვარ ჰკურნოს, თუ არ უთხრას, რაცა სჭირდეს!

ფატმანისაგან ავთანდილის გამიჯნურება, 1083-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მიეც გლახაკთა საჭურჭლე, ათავისუფლე მონები!

ანდერძი ავთანდილისა როსტევან მეფის წინაშე, 803-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მოყვარე მტერი ყოვლისა მტრისაგან უფრო მტერია,
  არ მიენდობის გულითა, თუ კაცი მეცნიერია.

ფატმანისაგან ნესტან-დარეჯანის ამბის მბობა, 1211-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მსგავსი ყველაი მსგავსსა შობს, ესე ბრძენთაგან თქმულია.

წიგნი ავთანდილისა ფრიდონთანა, 1323-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მტერი მტერსა ვერას ავნებს, რომე კაცი თავსა ივნებს.

დათხოვნა ავთანდილისა როსტევან მეფესთანა. ვაზირის საუბარი, 761-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• მძულს უგული სიყვარული, ხვევნა, კოცნა, მტლაშა–მტლუში.

დასაწყისი, 25-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

• ნახე, თუ ოქრო რასა იქმს, კვერთხი ეშმაკთა ძირისა!

ფატმანისაგან ნესტან-დარეჯანის ამბის მბობა, 1196-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

	ოდეს კაცსა დაეჭიროს, მაშინ უნდა ძმა და თვისი.
	დათხოვნა ავთანდილისა როსტევან მეფესთანა. ვაზირის საუბარი, 773-ე სტროფი 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის მიხედვით

---

• რასაცა გასცემ შენია, რასც არა, დაკარგულია!

• სჯობს სახელისა მოხვეჭა ყოველსა მოსახვეჭელსა.

• სიცრუე და ორპირობა ავნებს ხორცსა, მერმე სულსა.

• სხვა სხვისა ომსა ბრძენია.

• რაცა საქმე უსამართლო, ღმერთმან ვისმცა შეარჩინა?

• ხამს მოყვარე მოყვრისათვის თავი ჭირსა არ დამრიდად,
  გულის მისცეს გულისათვის, სიყვარული გზად და ხიდად.

• რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა,
  იგი წავა და სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა.

• სჯობს უყოლობა კაცისა მომდურავისა ყოლასა.

• ქმნა მართლისა სამართლისა ხესა შეიქმს ხმელსა ნედლად.

• უმსგავსო საქმე ყოველი მოკლეა, მით ოხერია.

• სცთების და სცთების, სიკვდილსა ვინ არ მოელის წამისად.

• რაცა ღმერთსა არა სწადდეს, არა საქმე არ იქმნების.

• ოდეს კაცსა დაეჭიროს, მაშინ უნდა ძმა და თვისი.

• ოდეს ტურფა გაიეფდეს, აღარა ღირს არცა ჩირად.

• რაც არა გწადდეს, იგი ქმენ, ნუ სდევ წადილთა ნებასა.

• რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია?

• ქმნა მართლისა სამართლისა ხესა შეიქმს ხმელსა ნედლად.

• ჭირსა შიგან გამაგრება ასრე უნდა, ვით ქვიტკირსა.
  თავისისა ცნობისაგან ჩავარდების კაცი ჭირსა.

ლიტერატურა

• პროკოფი რატიანი (1975). ვეფხისტყაოსანი და მისი ავტორი. თბილისი: მერანი, 434 გვ. 
• ანზორ აბჟანდაძე (1994). ვეფხისტყაოსანი და მისი ავტორი. თბილისი: მერწყული, 232 გვ. 
• შოთა რუსთაველი (1937). რედ. ა. შანიძე: ვეფხისტყაოსანი. თბილისი: თსუ, 230 გვ. 
• შოთა რუსთაველი (1966). ვეფხისტყაოსანი. თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 243 გვ. 

რესურსები ინტერნეტში

• შოთა რუსთაველი. პოემა ვეფხისტყაოსანი, (სტროფების ნუმერაცია ემთხვევა 1937 წლის საიუბილეო გამოცემის ნუმერაციას). ლიბ.ჯი.